Premium Themes

چنانچه زوج فوت نماید، آیا زوجه می تواند اجرت المثل ایام زوجیت را از وراث زوج مطالبه نماید؟

نوشته شده توسط مدیر سایت. در دسته جديدترين مطالب, مقالات حقوقی

8

انتشار یافته در فروردین ۰۳, ۱۳۹۳ با ۵ دیدگاه

 چنانچه زوج فوت نماید، آیا زوجه می تواند اجرت المثل ایام زوجیت را از وراث زوج مطالبه نماید؟

مقدمه : تا قبل از تصویب  قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق در  سال ۱۳۷۱ اساسا بحثی از اجرت المثل ایام زوجیت مطرح نبود تا اینکه با تصویب تبصره ۶ ماده واحده فوق برای اولین بار به اجرت المثل ایام زندگی مشترک آن هم با لحاظ شرایطی پرداخته شد. مطابق این تبصره : (( پس از طلاق‏  در صورت درخواست زوجه مبنى بر مطالبه حق الزحمه کارهایى که شرعا به عهده وى نبوده است، دادگاه بدوا از طریق تصالح نسبت به تأمین خواسته زوجه اقدام مى‏نماید. و در صورت عدم امکان تصالح، چنانچه ضمن عقد یا عقد خارج لازم، در خصوص امور مالى، شرطى شده باشد طبق آن عمل مى‏شود، در غیر این صورت، هرگاه طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد و نیز تقاضاى طلاق ناشى از تخلّف زن از وظائف همسرى یا سوء اخلاق و رفتار وى نباشد، به ترتیب زیر عمل مى‏ شود:

الف- چنانچه زوجه کارهایى را که شرعا به عهده وى نبوده، به دستور زوج و با عدم قصد تبرّع انجام داده باشد و براى دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرت المثل کارهاى انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم مى‏نماید.

ب- در غیر مورد بند «الف» با توجّه به سنوات زندگى مشترک و نوع کارهائى که زوجه در خانه شوهر انجام داده و وسع مالى زوج، دادگاه مبلغى را از باب بخشش (نحله) براى زوجه تعیین مى‏نماید. )).

بر این اساس ۱- این تبصره ناظر به مرحله طلاق بوده ۲-  اجرت المثل در مواردی تعیین می شود که اولا : طلاق به درخواست زوجه نباشد، ثانیا : ضمن عقد شرطی دیگری نشده باشد،ثالثا : زوجه کارهایى را که شرعا به عهده وى نبوده، به دستور زوج انجام داده باشد رابعا : این امور را با عدم قصد تبرّع انجام داده باشد و نهایتا اینکه تمامی این موارد براى دادگاه نیز ثابت شود.

در حال حاضربا توجه باینکه متعارفا در متن عقدنامه ها به شرط تا نصف دارایی زوج اشاره می شود و زوج نیز معمولا آنرا تائید و امضاء می نماید، بحث اجرت المثل ایام زوجیت مطرح نخواهد بود. ولی بر فرض که چنین شرطی از سوی زوج پذیرفته نشده باشد نوبت به بررسی موضوع اجرت المثل می رسد.

در سال ۱۳۸۰ نمایندگان مجلس شورای اسلامی طرح الحاق یک تبصره به ماده ۹۴۸ قانون مدنی را با چنین مضمونی تهیه و تقدیم مجلس نمودند :  زوجه می تواند در صورت مطالبه اجرت المثل ایام زندگی مشترک خود را از ماترک زوج متوفی با جلب نظر کارشناس و با رعایت بند الف تبصره ۶ قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مطالبه کند.این طرح در کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس با تغییراتی بدین شرح تصویب رسید : زوجه می تواند اجرت المثل کارهایی که شرعا به عهده او نبوده و در ایام زوجیت انجام داده است، از ماترک زوج متوفی مطالبه نماید. این تبصره الحاقی به تصویب رسیده و برای تطبیق با شرع و قانون اساسی به شورای نگهبان ارسال شده که آن شورا با اعلام اینکه : اطلاق تبصره ماده واحده نسبت به مواردی که کار زوجه به دستور زوج با عدم قصد تبرع زوجه باشد ولی دستور زوج ظهور یا صراحت در مجانیت داشته باشد یا جری عرفی بر مجانیت باشد مصوبه مجلس راخلاف موازین شرع تشخیص داد.بر اساس اصرار مجلس بر مصوبه خود ، موضوع در مجمع تشخیص مصلحت نظام مطرح و مجمع نیز این گونه اتخاذ تصمیم نمود که به جای الحاق تبصره ذیل ماده ۹۴۸ مبادرت به الحاق تبصره ای ذیل ماده ۳۳۶ قانون مدنی بدین شرح نمود: چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرت المثل باشد، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشدو برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرت المثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم می نماید.

بر اساس مقدمه فوق عمدتا دو نظر پیرامون سوال مطروحه اعلام شد که به شرح ذیل می باشد:

۱-    از آنجا که اساس استحقاق زوجه به اجرت المثل ایام زوجیت منوط به وقوع طلاق می باشد و از طرفی تعلق اجرت المثل امری استثنایی و محدود به موارد منصوص است ، لذا تسری تعلق آن به فوت زوج بر خلاف قانون و موازین حقوقی است.مضافا اینکه شورای نگهبان که مرجع رسمی و قانونی تطبیق مصوبات مجلس با شرع می باشد مصوبه مجلس را که دقیقا ناظر به تعلق اجرت المثل در صورت فوت زوج بوده، خلاف شرع دانسته است. از سوی دیگر چون مجمع تشخیص مصلحت نظام اولا به بحث فوت زوج و ماترک وی اشاره ای ننموده و ثانیا به جای الحاق این تبصره به ماده ۹۴۸ که در باب میراث زوج و زوجه می باشد، مبادرت به الحاق آن ذیل ماده ۳۳۶ قانون مدنی که در مبحث استیفاء است ، نموده جملگی دلالت بر نظر مقنن به تعلق اجرت المثل در زمان حیات زوج دارد. همچنین در مرحله اثبات در دادگاه نیز حضور زوج برای بررسی حسن معاشرت زوجه ، عدم قصد تبرع ، صدور دستور از ناحیه زوج و … لازم است که با وصف فوت نامبرده این امر امکانپذیر نیست.

استدلالات فوق خالی از اشکال نیستند چرا که طرح موضوع اجرت المثل در مبحث استیفاء دقیق و حقوقی بوده ، زیرا میراث زوج و زوجه ارتباطی به دینی که بر عهده زوج بدلیل کارکردن زوجه در منزل تعلق می گیرد، نداشته و اجرت المثل یک دین است که زوجه هرگاه بخواهد می تواند با لحاظ شرایطش آنرا مطالبه نماید . مضاف بر اینکه آنچه به عنوان عدم امکان بررسی شرایط تعلق اجرت المثل در صورت فوت زوج اشاره شد، ناظر به مرحله اثبات در دادگاه است، ولی فرض سوال در مرحله ثبوتی ( صرف تعلق یا عدم تعلق و صرفنظر از امکان یا عدم امکان اثبات آن در دادگاه ) می باشد. هر چند در صورت فوت زوج نیز راههای دیگری جهت احراز واقع وجود خواهد داشت. علاوه بر اینکه، اگر زوجه در زمان حیات زوج مستحق دریافت اجرت المثل ایام زوجیت باشد، ممنوعیت وی جهت مطالبه آن پس از فوت زوج، ممنوعیتی خلاف قانون است. توضیحا اگر چه در قانون اصلاح مقررات طلاق به اجرت المثل در صورت وقوع طلاق اشاره نموده ولی در تبصره الحاقی ذیل ماده ۳۳۶ قانون مدنی هیچ اشاره ای به طلاق نشده و از اطلاق آن تعلق اجرت المثل در صورت فوت زوج قابل استنباط است.

درباره مدیر سایت

مرور بایگانی نوشته های مدیر سایت

۵ دیدگاه

۵ دیدگاه در چنانچه زوج فوت نماید، آیا زوجه می تواند اجرت المثل ایام زوجیت را از وراث زوج مطالبه نماید؟ در حال حاظر وجود دارد . شاید شما مایل به افزودن نظر شخصی خودتان هستید؟

  1. زوجه پس از فوت زوج جایگاه و پناهگاه خود را در خانواده از دست میدهد .وراث به جان اموال متوفی می افتند و رحم و مروت نداشته و مادر خود را که یک عمر جوانی و نیروی خود را صرف استحکام و تداوم زندگی مشترک نموده فراموش میکنند. این بیرحمی به تمام معنا تا جایی پیش میرود که مادر به گدایی کردن می افتد . آیا برای جامعه حقوقدان و فرهیخته تکلیفی بالاتر از این که جلوی این بیعدالتی ها بایستند و با پافشاری و اصرار تدبیری خردمندانه بیندیشند تا زوجه نگون بخت شوهر مرده از حداقل حقوق خود (اجرت المثل ایام زندگی مشترک ) پس از فوت زوج نیز بهره مند گردد. آیا مواجه شدن زوجه با عسر و حرج مالی از نظر شورای محترم نگهبان غیر شرعی نیست.

  2. همین که تاکنون کسی نظر نداده یعنی فقر و بیعدالتی.

  3. باسلام
    باعنایت به تصویب تبصره الحاقی به ماده ۳۳۶ قانون مدنی زوج میتواند اجرت المثل ایام زوجیت را بعداز فوت از ماترک و بطرفیت وراث مطالبه نماید البته به شرط اثبات موارد و توضیحات در نص تبصره
    لازم به ذکر است هردعوایی باید اثبات گردد و نیار به ادله مثبته در محاکم بوده در غیر اینصورت نگران حال زوجه متوفی نباید بود چون بدون ادله نمیتوان در محاکم به حقوق خود رسید و مراجع قضایی نیز بدون رسیدگی و اثبات نمیتوانند حکم به حق بدهند

  4. سلام
    درصورت فوت زوج وپدرزوج ایازوجه میتواندازماترک مادرزوج جهت دریافت اجرت المثل دوران زندگی بازوج خودش ازمادرآن به دادگاه شکایت ببرد.تشکر

    • سلام با شرائطی که در متن مطلب آمده امکان درخواست وجود دارد

دیدگاهتان را بنویسید